Estivadas

Sosten al Festenal Interregional de las Culturas Occitanas

FacebookTwitterRssSoundCloud

Un balanç de l’Estivada 2016

Una Notícia del 25/07/2016 | 5 comentaris

« I caliá èsser ». Una estranha senténcia, legida sus totas las pòtas, devinhada dins totas las ments, amagant a pro pena l’atudament conjunt dels estrambòrds, de la passion e de l’enveja.

Rai. I caliá èsser, i èrem donc. Véser, comprene, analizar, en daissant un momenton de caire un an de rancunas intestinas e de batèstas larvadas, escotar sos uèlhs e prestar l’aurelha al public, als actors, a la còla novèla. E parlar, fòrça, escambiar, amb totes los qu’o volián (e zo volián totes), dins una granda catarsís tota festenalièra. Fins a la darrièra atudada, aquela de la votz, despapareguda a las primièras lusors del jorn levat sus una fèsta a la sabor particulara, mesclada de sucre…e d’amarum.

Urosament, nos demòra la pluma, afilada coma jamai, per un exercici delicat : un compte-rendut critic de l’Estivada 2016 recampant tot çò que pensèrem, tot çò que nos diguèron aver pensat, tot çò que foguèt dich, çò que nos foguèt tornat dire, lo marrit, mas tanben lo bon (evidentament que n’i a).

Primièr, çò que sabèm, çò que vesèm, es qu’aquela Estivada foguèt malaisida. Èra ja lo cas avant, e cambièt pas, quitament se o foguèt per de rasons e de biaisses diferents. La còla nòva, los tecnicians, los qualques elegits, los benevòls an, malgrat tot, capitat de far l’Estivada. Es un fach, e per aquò, compte tengut de las valors umanas que nos animan e que passan de còps las garrolhas que nos animan tanben, totes pòdon èsser assegurats de nòstre respècte e de nòstra solidaritat, al minimum.

Dempuèi la fin del festenal, e quitament un pauc avant, florisson los messatges d’autò-satisfaccion, a grands renfòrts de fòtos mostrant los elegits s’afanant, la man dins lo motor (un imatge tròp rare!) e la mina cansada. Pertant, al contrari de çò que tot aquò daissa entendre, es pas possible de considerar que l’Estivada es capitada al motiu que se faguèt. Capitar de far, es plan, e sabèm qu’es dificile, mas « capitar de capitar » es mai que melhor, es necessari. E d’aquesta part lo contracte es pas emplenat.

Siguem onèstes : es ben entendut que tot es pas marrit, e luènh d’aquí, dins çò qu’èra prepausat. Retenèm en primièr l’iniciativa salutària d’espandir lo festenal a son amont, a la vila tota, amb lo dispositu « En attendant l’Estivada ». I auriá de causas de tornar véser dins lo contengut, mas aquò èra evidentament de far, e èra una de las raras possibilitats d’obertura que permetiá la represa en regia municipala directa. Sul contengut de la programacion puèi, i aguèt de causas bonas, al gost de totes : los Diables de la Garrigue, lo Bal Pop Trònic, Papet J, las projeccions al cinèma amb los corts e las novetats (e mai se los que ne deuriá èsser lausengat foguèsse Amic Bedel). I aguèt de causas agradivas sul papièr mas pauc botadas en valor (Marilis Orionaa e las qualquas programacions en jornada).

E puèi i aguèt l’empont bèl, un pauc mens bèl ongan (çò qu’èra una decision sàvia). Dempuèi qualquas annadas la veirina de l’Estivada (a tòrt), simboliza per nosautres totes los fracasses mas tanben las capitadas d’aquesta edicion. Parlàvem i a gaire del « sindròme de la carta blanca », que viviam coma un desengatjament artistic, la pròva de l’abséncia d’armonia e de direccion generala del festenal. Foguèrem pas desmentits, amb 3 seradas inegalas a totes los nivèls.

Alidé Sans e Paulin Courtial an pas desmeritat, jovas gitèlas de la novèla scèna occitana, coma lors convidats, un pauc tròp « familial » çaquelà, per un platèu interessant mas pas totjorn plan ritmat, amb de nombroses tempses mòrts. L’empont èra çaquelà un pauc tròp bèl, l’escalier un pauc tròp naut, e l’avaloracion artistica per rapòrt al concèrt de la damisèla sola l’annada preedenta a l’Amfiteatre (un vertadièr e brave moment) malaisidament mesurabla. Èra benlèu un pauc aboriu per ela, e per eles, d’accedir a aquesta fasa, plan rompa-cuol. Aquò o saurem amb lo temps…

Lionel Suarez es un grand professional. Un inmens professional, e un grand artista. Se pòt pas contestar e aquò demorarà per nosautres una crana idèia que de l’aver sonat e del còp, sul programa, aquò foguèt menat amb los bons arguments : es un local de classa internacionala, que semblava aver enveja d’una creacion ligada a la lenga e a la cultura occitana. Una vertadièra bona causida. Prepausèt una comanda, e sa realizacion. Una comanda mestrejada de cima en cap pel grand professional que sap èsser, mas una comanda (municipala) quand meme. Amb tot çò qu’aquò implica en tèrmis de manca d’emocion e d’enveja partatjada e, a la riba, de superficialitat. Qu’es çò que demorarà d’aquel moment un còp l’Estivada tombada ? L’òsca : plan de monde nos diguèron aver ja vist, alhors, tot o partida d’aquel concèrt, d’aqueles convidats, d’aquelas cançons, d’aquela ambiença…estranh sentit per una creacion inedita !

Per çò qu’es del « Grand Bal pour Tous », enmenat per las Bombes 2 Bal, dirigidas artisticament (?) per Claudi Sicre anam èsser clars : èra una catastròfa. Ne vegèrem, dempuèi lo temps, de grops e d’artistas mancar la grasa de l’empont bèl de l’Estivada, sens qu’aquò siá forçadament lor fauta a eles d’alhors (es tanben la responsabilitat del programator). Mas d’espatarradas coma aquò, jamai. Aquò’s quitament pas una question ligada als grops en preséncia, mas a tot un fialat de causas : Xavier Vidal, les Cousin(e)s du Quercy, Abela-Vidal, son d’acostuma d’impressionants artistas. Aquí, a aquel moment, en aquel espaci, o podián pas mai èsser, malgrat tota lor volontat. Defòra lo bal tradicional, aquesta pratica sociala tant que culturala, defòra la calor, la comunion de la dança (èra tanben lo cas sus l’empont dedicat al balèti). Freg, estatic e gaire extatic, de cada bòrd de la scèna, anujós, lo Grand Bal per Degun vegèt la plaça se voidar progressivament dins lo desinterès general. Per çò qu’es de la quita causida de las Bombes de Bal, nos cal presentament desplegar de tresaurs de retenguda e de paciéncia per pas virar gratuitament missant. Aquò dich l’an un pauc cercat, en cantant gaireben pas qu’en francés, e en disent, entre dos tròces, un grand « Merci au maire de Rodez pour avoir su reprendre le festival en régie municipale ». Mostruós. E nòstras aurelhas ne tindan encara. Que se remercien los que faguèron lo festenal, los que los an convidats, es ben normal. Mas complimentar un edile contestat e contestable (e absent) per aver provocat una catastròfa culturala sens precedent sus son sol còp de cap, al mesprés de totes los actors culturals que las dichas Bombes 2 Bal son tanben de representantas, es ben tròp cargat per èsser engolit sens s’escanar.

Aquestas tres diferentas seradas bòtan en lutz un cèrte nombre d’errors artisticas cometudas per la Mairia. Un platèu significa pas sistematicament una creacion, pas mai qu’una residéncia d’artistas. Un platèu es un rencontre ideal. I a pas de garantia qu’aquò foncione, nimai qu’aquò produsa quicòm tot cort. La majoritat dels platèus prepausats pòdon èssesr estats jutjats individualament bons, ne demòra pas mens que l’ensemble es superficial. Cadun ven far un pauc de çò que sap far, sens dintrar dins lo detalh de çò qu’auriá prepausat dins sa pròpia formacion, mai trabalhada, puèi tòrna partir en daissant la plaça a un collèga e a un pichon blanc radiofonic. Ren de mai. Un bon moment, sens « après ». Lo regne de l’efemèr e del salpicatge. Una mòda passada dins la majoritat dels festenals en França per aquestas rasons, a de raras excepcions, metodicament encadradas e trabalhadas e ont la part de l’azard e de l’incertitud es redusida a una quantitat negligibla. Aquí ont aquò fissa doblament, es que la causida d’aquesta superficialitat d’aquí foguèt facha conscientament per la Mairia de Rodés, que sabiá que seriá primièr jutjada sus la programacion granda scèna. Que se rassegure, aurem de causas de dire sul demai tanben, qu’es plan mai important per nosautres dins una concepcion globala del festenal que sembla o èsser estat per ela. Joguèt sul fach que lo public present seriá contentat per l’espectacle e lo desfilat dels artistas. S’i enganèt pas d’alhors. I botèt los mejans, qu’aquesta mena d’exercici còsta car, tròp comparativament a totas las autras unitats de programacion del festenal. E òc, se las chifras de la naussa del budgèt artistic foguèron anonciadas pertot dins la premsa, cal ben véser qu’aquò foguèt consacrat pas qu’aqueles tempses d’aquí !

Diguèrem, de long de l’an que s’acaba, un fum de canhassariás sul Conse de Rodés (totjorn sorsadas e justificadas, vos en faguetz pas), mas cal ben reconèisser que tenguèt un engatjament. Voliá « rendre l’Estivada als rodaneses » e ben mas o faguèt ! I aviá d’alhors pas qu’eles, o quasi, dins la màger part del public. Èra trucant : plan pauc de monde dels departaments vesins, un ratiò minimum d’occitanistas « venguts per véser » sens granda conviccion, pas tròp de joves… Mai d’afogadura manifestada davant l’aligòt-salsissa e autras especialitats localas que davant l’empont, un ambien testranh, pesuc, un bric tristós e pas forçadament ajudat per la metèo. Encara que aquí nos reprochariatz de pas èsser tot a fet objectius e auriatz sens dobte rason.

Costat benevòls tanben, jogavan la carta del local, e quitament del comèrci local (e òc). Cal dire que pas un benevòl de las annadas passadas s’èra visiblament manifestat per l’i tornar, vai t’en saber perque. Aquò produsiá d’efièchs estonants e destonants, coma l’impossibilitat totala de poder comandar al bar en occitan, pertant censat èsser la lenga del festenal, que virava quitament al mesprés segon la persona rencontrada. Pertant, la Mairia lor aviá aprestat un pichon guide manual de subrevida plan confinat e novedor…
A lor descarga, lor damandavan un pauc tot e n’impòrta que a aqueles paures benevòls, fins a far la securitat e folhar las sacas a l’entrada del festenal en quista de cotèls e autras armas blancas potencialas, una primièra a l’Estivada, que veniá doçetament afortir la dimension aculhenta de l’edicion. Un tant impressionant dispositiu de seguretat aurà pas empachat malgrat tot de raubadisses e de vandalisme suls bancs e bancs editors, e aquò dos sers de reng. N’i a que s’i crèson…

Contunhem amb lo vam e los autres aspèctes organizacionals : un sistèmi de tiquetas bevendas e repaisses kafkaian, digne d’un sketch dels Monty Python, impossible d’explicar a los qu’o visquèron pas, l’abséncia de signaletica a l’estanquet (e pas qu’en occitan), l’abséncia generala de supòrts visuals del festenal e d’una identitat coerenta, de produches pauc interessants (mas ont es passada la Bière d’Òlt?). Sens oblidar un cabaret « sala de las fèstas » qu’aviá pus res d’un after, inaculhent, mal sonorizat e plan aboriu a la tampadura, fins a n’arribar a de fastidioses moments, coma lo sabordatge escenic total de Dià, pertant menat per un Didièr Tosis que sabèm èsser un grand autor e artista dins d’autras condicions.

Es un mot que s’entendèt, fòrça, pendent nòstre sejorn cortet, per designar aquela edicion : « Kermesse ». Podèm pas dire mai. Una fèsta (lo mot èra declinat a l’infinit), menada per de locals contents per de locals contentats, superficiala, amb d’imprecisions que se pensavan oblidablas e perdonablas, una ambicion a la rebaissa, un èime envolat, la mina regaudida davant los biaisses de sos « dròlles » e un public captiu vengut per la pièger de las rasons : l’abituda. Èra ja un pauc lo cas avant notatz plan, manca que los autres, aqueles que venián de mai luènh e que caliá sedusir, als quals caliá prepausar de causas en mesura de los capvirolejar, aqueles que disián tanben quora las prepausicions lor avián pas agradat, aqueles per quals l’Estivada existissiá coma festenal, aqueles son pas venguts. Aquò se vei pas de la primièra ulhada, quitament se se sentís un pauc en tèrmis de frequentacion (la mai bassa dempuèi sèis o sèt ans, a vista de nas) e per plan de pichons a-costats, corollaris de còps involontaris del festenal.

De fach, lo festenal interregional de las culturas occitanas èra fins ara considerat coma « estructurant », per çò que permetiá de rencontres d’actors culturals de tot l’espaci, d’aquí lo costat « interregional ». A Rodés se decidiguèron e se debatèron vint ans de temps las politicas culturalas e linguisticas a l’entorn de l’occitan, los projèctes culturals, pedagogics, economics, politics, las creacions a venir de las mai seriosas a las mai folastras, totas en capacitat d’alimentar una cultura a demesir. Aquel rendètz-vos incontornable, efièch positiu collateral provocat per la tenguda d’un festenal èra unic, en França e dins lo Monde e en permanéncia sus un frèule equilibri, uèi copat. Per una rason simpla : los actors mencionats mai naut venguèron pas, los qualques uns qu’i èran s’i anujèron e i trobèron pas lor compte e lor interés, tantplan coma d’unes partenaris. L’articulacion, contra-natura entre un eveniment local que siá LA fèsta del territòri e lo mai important festenal d’Occitània tota se rompèt, jols pès de las incomprenesons vesedoiras del sens a donar a tot aquò, coma de las envejas, vengudas contradictòrias quora aurián degudas èsser complementàrias.

Per nosautres, es pas forçadament tròp tard per rectificar la trajectòria, e aqueste balanç critic, que volèm mai que mai constructiu constituís un messatge d’alèrta, benlèu lo darrièr que farem avant de considerar per de bon l’Estivada coma mòrta e sepelida.

Una darrièra causa : esperàvem fin finala que la represa en regia municipala directa permetèsse de far las causas melhor. Es pas lo cas, dins la melhora configuracion foguèron « diferentas » e es èsser encara cegament optimista. Podrem jamai comprene cossí un ciutadan vengut elegit se pòt autò-proclamar competent dins totes los domènis. Un festenal, aqueste festenal, podrà jamai èsser pensat, menat e organizat per qual elegit que siá. Esperam que l’avenidor de l’Estivada, qual que siá, ne tirarà la consequéncias.

En esperant, coma una part de l’anciana còla, nogal dur d’aqueste collectiu, rescontrèt la novèla (e d’unes elegits) sus la talvèra de l’edicion 2016 e parlèt (assuausat) amb ela, afirmam aquí publicament çò que nos poguèrem dire sul moment en privat : demoraram doberts a tota discutida concernissent l’evolucion del festenal, evolucion que podrà anar pas que dins lo sens que venèm de desvolopar e defendèrem los meses e las annadas precedentas. Nòstra tòca demorarà, tant que l’estimarem possible, la tenguda e la capitada de l’Estivada de Rodés coma Festenal Interregional Estructurant de la Cultura Occitana. Mai se volètz, mas jamai mens.

Lo Collectiu de Sosten a l’Estivada de Rodés

5 Comentaris

  1. Je ne mettrai pas en doute les bonnes intentions occitanistes de l’auteur de cet article, ni même les bonnes raisons qu’il croit avoir d’écrire de telles choses contre le bal des Bombes 2 Bal .
    Mais, à mon sens, cet article restera comme un pièce d’anthologie de l’aveuglement que peut provoquer une idéologie .
    Aveuglement sur l’artistique et ses conditions, nous le prendrons comme exemple idéal dans nos analyses ici et là .
    Aveuglement sur le politique, nous ferons idem .
    Ce garçon, qui ne signe pas pourquoi ?, n’a pas cru bon de venir nous demander ce que nous avons accepté et pourquoi et comment .
    Il est donc aussi, en partie, un aveugle volontaire .
    On ne peut pas lui en vouloir, on ne peut qu’espérer qu’il se renseigne et réfléchisse .
    Ne pas lui dire ça et ignorer son propos serait le mépriser, et je ne méprise personne .

  2. Nou pouedi pas laissa dire antau de causos faussos. Pouedi testimounia que lou balèti dau darnier jour fouguè uno crano reüssito. De vrai, vis de deforo, lou public poudié parèisse magrestin, mas aquo n’èro qu’uno fausso impressien e quouro intravoun e s’aprouchavoun de l’empoun, nado errour poussiblo : i avié lou public que cantavo, que balavo e que pareissié counten, aquo ne fai pas ges de doutanço. Tout lou mounde ero counten. Segur, om pot critica, fustiga en disén que bessai la plaço ero trop grando per antau un balèti que se voulié federadou, que la recerco de l’alternanço entre musico ousitano mouderno e musico foulcourico (bord que eiçò ero ce que cercavoun de nous dire lis ourganizadours) aurié poscu ésse plus sougnado (voueli parla de l’alternançà entre Xavier Vidal, excellent, e li, Boumbo de Bal, excellentos). Mas l’idèio ero claromen la boueno : lou foulclore au sens vrai dau tèrme, emai la produccien ousitano moudèrno d’encuei e de deman. Perfiech. A un moumen, vegeri de chatounos en raubos roujos que dançavoun en pican lou soou eme de bastouns maiats de ribans. Aquo ero uno danso foulclourico fouerço anciano, mas digun ne se n’a avisat. La vesoun pas jamai pertant ! Au mitan dau balèti de li Boumbos de Bal, m’a pareissut brilhent ! I avie fouerço coulèro dins aquelo Estivado tre la debuto. Chascun sabién qu’ero la primiero d’uno airo nouvelo, e esperavoun ce que dounarié. Un chascun se fistounejavo dau rèire dis uè : te, es vingut aqueu-aqui ! E te, aqueu es absent… E o. Mas fourço mounde impourtens e serious soun vingudos, emai lou CIRDOC, emai li partits oucitanistos, emai lis editour, emai lis assouciaciens, emai li proufessours, li tiatres… Tout lou mounde i ero, en fach. N’i avié que voulién faire de petòdi countre li nouveu organisadours : perque l’equipo a chanjat, falié a tout costi dire de meichantiso. Perdequé faire ? En de que sièr ? Ataca ansin Claudi Sicre e si musicaire, francomen, ero pas de faire. Lou meritoun pas. An tentat de prepausa de causos nouvellos e de faire passa un messatge. E coume que vague, ieu trobi qu’i soun pas mau arribats.

  3. En sortant les échos s’arriment, musiques, folklores, blues, les danseurs sur la piste, là juste en face du Cap Cinéma, avec autour les stands, la tente des éditeurs, y retrouve lo Venzac, inventor de la Crotz occitana que tira la lenga, al stand de Vent Terral. En faça lo Sergi Carles, pus luènh las Calandretas, le CIRDOC, la the buvette municipale aux pompes moussantes, solides, en diagonale de le grande scène où le soir les échos son bons… Beau bivouac. Alors il paraît qu’il en manque… C’est vrai mais ce n’est pas grave. L’essentiel n’est-il pas que l’Estivada soit encore en place publique, au milieu de la rue… Il en manque et c’est tampis pour eux, « tornaram… » L’ai entendut mai d’un còp.
    En faça lo Jean-Marc Pellet au stand “Lo Lugarn”, la “Sainte table !” Tanben lo Sergi Viaule, très nombreuses rencontres, Macarel à la toque ☺ Derrière la scène Radio Lengadoc, CFM, le collectif Detz s’entretiennent avec les artistes, les auteurs, les… Bonne ambiance au catring, artistes, technos, organisaires, elegits et autres… Tous à l’aligot saucisse.
    Alors il en manque peut être mais i a monde sur cette grand place forom… Combien ? Le chiffre de 3 000 a couru. De tot biais ‘s full et quand la serada du Big Bal pour tous des Bombes 2 bal avec leurs invités… La danse ne se fait pas attendre.
    Tè, entendu sur FMC Radio : « Prendre le meilleur de tous les genres pour inventer un bal typiquement languedocien, occitan et français qui nous unisse tous.
    Avec des danses de création qui affirment notre spécificité.
    Avec une musique qui crée petit à petit son style unique.
    Avec des paroles qui disent nos rêves, nos rigolades, notre joie de vivre et bien plus encore. »
    E totis ensem, les différentes générations, les gens de tous les différents horizons sociaux, culturels, régionaux, nationaux, les fans du trad et ceux du reggae ou de la capoeira, les amateurs des danses de salon avec ceux des contredanses country, les fous du Forro nordestin et ceux de la bourrée sauvage Rock´n roll s’entortibilhan ☺ Non mais !!!
    Bon, cal saber que de los que mancan n’i a que i son. Siu content per élis, podan ausir les « Cousines du Quercy », jovas que n’an pas vergonha, la relève… ☺ Mais aussi lo mèstre Xavier Vidal en soli solo et en duo dual avec Lionel Suarez (accordéon/violon) pour un blues au sommet des ruches… Les Bombes envoient de la bombe, renforcées de Suarez, Vidal, Abella-Vidal, l’afar tèn tenir 3 oras de danse de folie, et de sagesse civique et poétique…
    A la fin j’ai vu les gens contents, les organisateurs tanben. Alara quuna seguida ? Damòri optimiste, l’Estivada de Rodez bande encore.

  4. Comme tèmoigne, je ne peut que donner mon avis sur la dernière soirée du festival, par hasard la plus critiquée dans ce texte. Ça m’étonne le mot “catastrophe” pour y décrire. Ce que j’ai pu percevoir et sentir comme partie de l’audience c’était que les gens – des gamins, des adultes, des jeunes et des plus agées – dansaient, s’amusaient et se rigolaient pendant les trois heures de concert, et qu’ils étaient de même façon receptifs à l’alternance des styles qu’avait entre le Bombes 2 Bal et les invitées, autre chose interessante de voir ensemble, dans une même scène. Encore plus si on considère aussi toutes les réflexions intelectuels, politiques, culturelles etc. que ça mis en marche ou que sont par derrière des actions et des conceptions artistiques, c’est pas ça le but d’un bal, d’un festival? De faire danser et réflechir?

  5. On aimerait bien connaître les gens qui se “cachent” derrière “Lo Collectiu de Sosten a l’Estivada de Rodés”. En lisant ces mots, on a l’impression de voir une armada de personnes alors qu’en fait le nombre semble être infime, pour ne pas dire égal à 1. Lorsqu’on écrit de telles choses, il serait correct d’engager son nom au lieu de se cacher derrière une armada.

Leave a Reply